• Duyurular
  • Duyurular

    АКАДЕМИЧЕСКАЯ ИСТОРИЯ И МЫСЛЬ

     

    По всем вопросам приема статей и выпуска очередных номеров обращаться в редакцию соответствующего журнала


  • Sayaç
  • Online Ziyaretçi : 30
    Bugün Toplam : 223
    Genel Toplam : 463171

I. ve II. DÜNYA SAVAŞININ ÖZBEK EDEBİYATINA YANSIMASI: AYBEK VE KUTLU KAN ROMANI
(THE REFLACTION OF THE FIRST AND SECOND WORLD WAR TO THE MODERN UZBEK LITERATURE: AYBEK/OYBEK AND HIS NOVEL OF QUTLUG QON (HOLY BLOOD) )

Yazar : Emek Üşenmez    
Türü :
Baskı Yılı : 2020
Sayı : 4
Sayfa :
    


Özet
1860’lı yıllarda Türkistan’ın Çarlık Rusya’sı tarafından işgali ve Hanlıkların ortadan kalkması, siyasal anlamda bağımsızlığını kaybetmesi, Taşkent, Semerkant, Kokand gibi şehirlerin işgali ile Türkistan’ın kaderinde değişim rüzgârları esmeye başlamıştır. Sovyetler, Türkistan topraklarında idari hâkimiyeti sağladıktan sonra bilinçli olarak toplumun milli ve manevi değerlerini yok etme planlarını bir bir uygulamaya başlamışlardır. Türkistan’ın Çarlık Rusya tarafından işgal edilmesinden sonra Komünist Sovyet idaresi, Türk ve Müslüman Türkistan halkını kendi siyasî, dinî ve etnik yapısını benimsetme ve kabule zorlamaya başlamıştır. Türkistan topraklarında kadim bir geçmişe sahip olan halk bu baskı ve zorlama politikasına başkaldırmıştır. Bu başkaldırı yer yer silahlı direniş yer yer de fikrî anlamda gerçekleşmiştir. Türkistan’ın direnişine son derece sert biçimde müdahale eden komünist Sovyet rejimi, tam bir baskı politikası güderek şair ve yazarları, aydınları hedef almıştır. Türküm diyen, Müslümanım diyen, dilime, dinime, geleneğime bağlıyım diyen Türkistan halkını açlığa, yokluğa, sefalete ve zindanlara mahkûm etmiştir. Millet ve halk yanlısı yazılar, eserler yasaklanmış, şair ve yazarlar sürgüne gönderilmiş, hapsedilmiş veya katledilmiştir. 1917 Ekim Devriminden sonra Sovyet Rusya kurulmuş ve Türkistan sömürge politikası daha şiddetli biçimde devam etmiştir. Birinci Dünya Savaşı ve devamındaki yıllarda artan baskıya karşı Türkistan aydınları, yazarları edebî eserlerler ve fikriyat yolunu kullanmışlardır. Aybek’in Kutlu Kan romanı da o dönem yaşanılanları ve buna karşı halkın, aydınların mücadelesini edeî bir üslupla ele alır. Sovyet Şura Devri yazarlarından Aybek/Oybek (1905-1968) Özbek dil ve edebiyatında köşe taşlarından birisidir. Yazarın asıl adı Musa atasının adı ise Taşmuhammed’dir. Aybek onun edebî ismidir. 10 Ocak 1905 Taşkent doğumlu yazar Özbek dil ve edebiyatının yükselmesine büyük katkı sağlamıştır. Yazar annesi, babası ve onların durumu hakkında bilgiler aktarırken annesinin boş zamanlarda sürekli kitap okuduğundan söz eder. Başlangıçta güçlü lirizmi ile şiir sahasında adından söz ettiren Aybek, sonraki dönemlerde nesir alanındaki çalışmaları ile döneme damgasını vurmuştur. Onun şiirlerinde devrin mühim olayları ve vakalarından izler bulmak mümkündür. II. Dünya Savaşı, Özbek edebiyatında önemli bir yere sahiptir. II. Dünya Savaşı yıllarında Sovyetlere bağlı olan Özbekistan savaşa bizzat katılmış ve cepheye asker göndermiştir. Bugün her Özbek ailenin evinin duvarında Savaşta hayatını kaybetmiş birinin fotoğrafı asılıdır. Savaşın getirdiği acı, gözyaşı ve sefaletin Özbek edebiyatına yansımasını o devrin şair ve yazarlarının eserlerinde görmek mümkündür. İşte bu şair ve yazarlardan biri de Aybek’tir. Bu yazıda bizzat savaşa katılmış ve cepheye gitmiş yazar Aybek ve onun Savaşa edebî açıdan bakışını yansıtan Kutlu Kan romanı üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler
Aybek/Oybek, Kutlu Kan Romanı, I. Dünya Savaşı, II. Dünya Savaşı, Modern Özbek Edebiyatı

Abstract
Aybek/Oybek who was the period of Soviet writers (1905-1968) is the cornerstone of the Uzbek Language and Literature. The real name of the writer was Musa and his ancestor's name were Tashmuhammad. Aybek is his pen name. He was born in Tashkent in the 10th of January 1905. The author contributed the rising of Uzbek language and literature. As we are transforming the information of his mother and his family, we should mention about his mother’s reading habit in her free times. At the beginning, he was mentioned with his line of poetry, but the next time period, he emphasized his prose literature products in a literature world. When you read his poems and novels you can absolutely find the conditions and occasions of his century. After 1917 October Revolution, Soviet Russia was established by Lenin and the colonization politics of Turkestan went on very hard. The Second and First World War times have a special and significant place of the modern Uzbek Literature. When the Second World War started, Uzbekistan joined the war and sent his military forces to the front line of the war area. Today you might see the hanged up martyrize person's picture on the walls of each Uzbek family. The grief of the war, tears, smell of the blood and poetry can be found easily in all the writers' and poets' verses and lines. He joined the war, fought against the enemies and he interpreted the battle in all circumstances. In addition, he reflected the war on his works. The author between the two wars reveals the public's determination to fight against the war and oppression. In this study, the struggle of the Uzbek people in the 1910s against the first world war, poverty and ignorance was discussed through the novel of Qutlug Qon by eminent Uzbek writer Aybek. Bear in mind that in the years when the novel was written, Aybek was on the front of the Second World War.

Keywords
Aybek/Oybek, The Novel of Qutlug Qon (Holy Blood), The First World War, The Second World War, Modern

Adres :Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi
Telefon :+ 90 533 310 2773 Faks :
Eposta :akademiktarihvedusunce@gmail.com / atddjournal@yandex.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri